thoisu1chuyedevannghechuyenmucthethaodanTocMN

Trong nghệ thuật tạo hình Cơ Tu

 

(Xuân Đinh Dậu) - Con gà (a tứtrh) gắn bó mật thiết với người Cơ Tu, cả trong đời sống vật chất thường nhật lẫn sinh hoạt lễ nghi.

Gà là vật hiến sinh không thể thiếu trong sinh hoạt tâm linh của đồng bào Cơ Tu. Gà cũng là một trong những quà tặng chính của nhà gái dành cho nhà trai trong nghi lễ cưới xin theo tập tục truyền thống. Nhờ đó mà gà cũng được xem như một biểu tượng trong nghệ thuật trang trí trên nhà làng, nhà mồ, ở vị trí đầu quan tài, trên cây cột lễ và cột cái nhà làng, đặc biệt là hình tượng chú gà trống trên đầu hồi nóc gươl.

Phù điêu gà trống và già làng.
Phù điêu gà trống và già làng.

Trang trí đầu nóc là nét đặc trưng trong kiến trúc Cơ Tu, đó là ta coi, vừa trang trí, làm đẹp cho ngôi nhà vừa có chức năng liên kết làm cho mái nhà thêm chắc chắn. Ngoài hình tượng chim mỏ cong (g’rook hoặc triing) thì gà trống là tác phẩm điêu khắc được chọn để trang trí ở hai đầu hồi. Ý nghĩa bao quát của ta coi hình tượng gà là thể hiện khát vọng của đồng bào cầu cho mưa thuận gió hòa, cuộc sống ngày càng ấm no, hạnh phúc...

Tượng gà trống trên nóc gươl Cơ tu. Ảnh: TẤN VỊNH
Tượng gà trống trên nóc gươl Cơ tu. Ảnh: TẤN VỊNH

Cột cái (zrâm mơơng) và xà ngang của ngôi nhà không chỉ có chức năng chịu lực mà còn là nơi trang trí nhiều tác phẩm điêu khắc, tranh vẽ, phù điêu và hoa văn, đặc biệt là các tranh vẽ và điêu khắc gà trống. Cùng với cột cái, cột lễ (sanuôr – dùng trong nghi lễ đâm trâu) thể hiện nhiều tác phẩm điêu khắc đẹp nhất của người Cơ Tu. Trên thân cột, Gương là bộ phận quan trọng nhất, gồm hai tấm gỗ dẹt, được gắn đối xứng qua phần giữa thân cột lễ. Ở Gương tập trung nhiều hoa văn, tô màu sặc sỡ và nổi bật là hình tượng chim triing, gà trống... Gương vừa tạo nên yếu tố thẩm mỹ vừa làm cho cột lễ có sự cân đối. Ngoài hình vẽ gà trống đơn sơ trên Gương, đồng bào còn tạc tượng hai con gà trống với đường nét điêu khắc tinh tế để gắn chặt lên cây cột. Khi nhìn vào cây cột ta thấy hai cái đuôi gà cách điệu, giống như hai cánh tay đưa lên trời cao. Trong ý tưởng tạo hình, cột lễ là cách tái hiện dáng hình của Thần lúa (Giàng Haroo) hay hình ảnh của người phụ nữ Cơ Tu trong điệu múa da dá và Gương chính là đôi tay của họ đưa lên trời, cầu xin hạt lúa của thần linh.  

Tượng gà trống đậu trên cành cây.
Tượng gà trống đậu trên cành cây.

Trong nhà làng, phù điêu, tranh vẽ gà trống và một số hình tượng khác được bố trí ở tấm ván thưng xung quanh nhà và những tấm ván liên kết hai hàng cột trước và sau nhà. Đó là cảnh chú gà rừng đang gáy, người đi săn bắt gà rừng, phù điêu già làng và gà trống, tượng thần rắn có cái mình rắn và đầu gà trống đặt trên một chiếc ché làm trụ có bố cục đẹp và lạ.

Trong kiến trúc nhà mồ, hình tượng gà trống khá phổ biến được bố trí trên nóc; đầu gà trống đặt đối xứng qua hai bên nóc và nằm ở đầu kèo. Đặc biệt, những con vật thân yêu như trâu và gà trống được bố trí ở hai đầu quan tài, tạo thành quan tài đầu trâu đầu gà, là tác phẩm tạo hình đặc sắc mang dấu ấn tâm linh dành tặng cho người quá cố. Trên mâm cúng ở nhà mồ cũng có tượng 8 đầu gà trống quay đầu về 8 hướng, cùng với nhiều tượng người được tạc với tỷ lệ nhỏ bố trí xung quanh, làm cho ngôi nhà mồ đỡ quạnh quẽ.

Gà trống mang trên mình màu lông sặc sỡ, tiếng gáy vang lừng, hình dáng vững chãi, tràn đầy sức sống - những vẻ đẹp được đưa vào tác phẩm điêu khắc một cách sống động, thể hiện khát vọng vươn cao của đồng bào Cơ Tu trên dãy Trường Sơn hùng vĩ. (Nguồn: baoquangnam.vn)


Tin mới hơn :
Tin cũ hơn:

 

 

 

Phát thanh - Truyền hình

PhatthanhOnline

quangnamNgayMoi

caiCachHanhChinh

PhBienGDPL

PhongsuPhimTL

ChuyenDeKhoaGiao

KhachMoiTruongQuay

gameShow

QueMinhXuQuang

TruyenHinhTT

Lịch phát sóng

Thứ tư ngày 20/9/2017


5h30: Giới thiệu chương trình
5h35: Bài tập thể dục buổi sáng
5h40: Phim hoạt hình: Những chú chó cứu hộ
6h00: Quảng Nam ngày mới
6h30: Bản tin Tài chính thị trường
6h35: Chuyên mục Tòa án
6h50: Bản tin duyên hải miền Trung và tin quốc tế
7h05: Sức khỏe cho mọi người
7h20: Phim truyện Việt Nam: Tay chơi miệt vườn – tập 31
8h00: Đất và người xứ Quảng: Ươm tơ dệt lụa xứ Quảng

8h15: Kinh tế: HTX kiểu mới: nâng cao vai trò kinh tế tập thể
8h30: Quảng Nam ngày mới
9h00: Phim tài liệu: Huyền bí sông Hằng – tập 11, 12
9h20: Phim sitcom: Gia đình ngũ quả
9h35: Dân ca nhạc cổ: Tâm tình quê hương
10h00: Kiến thức cuộc sống: Phương pháp dạy trẻ biết chia sẻ và yêu thương
10h15: Phim truyện Việt Nam: Dâu trăm họ – tập 6
11h15: Thời sự QRT
11h30: Thể thao trong ngày
11h35: Phim truyện Việt Nam: Tay chơi miệt vườn – tập 32
12h20: Game show: Một bước để chiến thắng
13h10: Ca nhạc
13h20: Tài nguyên và môi trường
13h35: Ca nhạc: Miền cao yêu thương
14h00: Thời sự QRT
14h15: Thể thao trong ngày
14h25: Phim hoạt hình: Sấm chớp và tốc độ
14h45: Chuyên mục Tòa án
15h00: Phim truyện Việt Nam: Tay chơi miệt vườn – tập 32
15h50: Kinh tế: HTX kiểu mới: nâng cao vai trò kinh tế tập thể
16h05: Ca nhạc quốc tế: Nữ danh ca người người Úc Kylie Minogue
16h30: Giai điệu tuổi thơ: Khúc hát em yêu
16h50: Ca nhạc
17h00: Bản tin miền Trung và tin quốc tế
17h15: Trang địa phương: thành phố Hội An
17h30: Phim hoạt hình: Những chú chó cứu hộ
17h50: Phim sitcom: Gia đình ngũ quả
18h10: Truyền hình Quân khu 5
18h25: Quảng cáo
18h30: Thời sự QRT
18h53: Thông báo, quảng cáo
19h00: Thời sự VTV
19h45: Thông báo, quảng cáo
19h50: Công tác quản lý, bảo vệ và phòng cháy, chữa cháy rừng
20h05: Phim truyện Việt Nam: Dâu trăm họ – tập 7
20h55: Game show: Tỏa sáng bất ngờ
21h45: Nhịp điệu cuộc sống: Chàng thủ lĩnh 9X

22h00: Bản tin duyên hải miền Trung và tin quốc tế
22h15: Thể thao trong ngày
22h20: Bản tin Thời sự cuối ngày
22h30: Phim tài liệu: Huyền bí sông Hằng – tập 13, 14

Dành cho quảng cáo

dai duong xanh

 

 

2thco

 

dam phu my

 

1vt

 

3vc

 

LO GO BQL KTMCL

 

BIDV

 

 

SangTaoPhanMem

 

thu upu 47

 

 disan2017  

htkhang 

Liên Kết Web

Bản quyền Đài Phát thanh - Truyền hình Quảng Nam
Giấy phép số 251/GP-TTĐT do Cục trưởng Cục Phát thanh, Truyền hình và Thông tin điện tử cấp ngày 27/7/2017
Người chịu trách nhiệm chính: Mai Văn Tư - Giám đốc Đài Phát thanh - Truyền hình Quảng Nam
Địa chỉ: 58 Hùng Vương - TP Tam Kỳ - Quảng Nam; Điện thoại: 0235 3852960; Fax: 0235 3852401
Phát triển bởi Trung tâm Công nghệ Thông tin và Truyền thông Quảng Nam - QTI

Thống kê truy cập
mod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_counter